Küretaj, rahim iç zarından doku alınması ya da rahim içeriğinin boşaltılması işlemidir. Tıp dilinde dilatasyon ve küretaj (D&C) olarak adlandırılır: rahim ağzı hafifçe genişletilir ve rahim içi temizlenir.

Toplumda küretaj tek bir durumla ilişkilendirilir; oysa çok farklı tıbbi nedenlerle uygulanan yaygın bir jinekolojik işlemdir. Bu yazıda tıbbi kullanım alanlarını ve süreci ele alıyoruz.

Hangi Durumlarda Uygulanır?

• Düşük sonrası: Gebelik kendiliğinden sonlandığında rahim içinde doku kalması durumunda (eksik düşük).
• Missed abortus: Bebeğin kalp atımının durduğu ancak düşüğün kendiliğinden gerçekleşmediği durumlar.
• Doğum sonrası: Plasenta parçalarının rahimde kalması ve buna bağlı kanama.
• Anormal rahim kanaması: Nedeni belirlenemeyen, ilaç tedavisine yanıt vermeyen kanamalarda hem tanı hem tedavi amacıyla.
• Rahim iç zarı kalınlaşması: Özellikle menopoz sonrası dönemde saptandığında tanı için doku alınması.
• Menopoz sonrası kanama: Nedenin araştırılması amacıyla.
• Polip çıkarılması: Günümüzde bu amaçla histeroskopi tercih edilmektedir.
• Mol gebelik (üzüm gebeliği) tedavisi

İşlem Nasıl Yapılır?

1. İşlem öncesi ultrason yapılır, kan sayımı ve kan grubu kontrol edilir.
2. Genellikle kısa süreli genel anestezi ya da sedasyon uygulanır. Bazı durumlarda lokal anestezi yeterlidir.
3. Rahim ağzı özel çubuklarla kademeli olarak hafifçe genişletilir.
4. Vakum aspirasyon ya da küret adı verilen aletle rahim içi boşaltılır. Günümüzde vakum yöntemi daha yaygın tercih edilir; daha az travmatiktir.
5. Alınan doku, gerekiyorsa patoloji incelemesine gönderilir.

İşlem genellikle 10-20 dakika sürer. Hasta birkaç saat gözlem altında tutulduktan sonra aynı gün taburcu edilir.

Rh negatif kan grubuna sahip kadınlara, işlem sonrası koruyucu iğne yapılması gerekir. Bu, sonraki gebelikler için önemlidir ve atlanmamalıdır.

İşlem Sonrası Süreç

Beklenen Durumlar

• 3-7 gün sürebilen hafif ya da orta düzeyde kanama
• Adet kramplarına benzer ağrı; basit ağrı kesicilerle kontrol edilebilir
• Halsizlik ve duygusal dalgalanma
• İlk adetin 4-6 hafta içinde gelmesi

Uyulması Gerekenler

• Genellikle 2 hafta cinsel ilişkiden kaçınılması önerilir.
• Tampon kullanılmamalı, ped tercih edilmelidir.
• Havuz, deniz ve küvette banyodan kaçınılmalı; duş tercih edilmelidir.
• Ağır kaldırmaktan ve yoğun egzersizden bir süre uzak durulmalıdır.
• Verilen antibiyotik varsa düzenli kullanılmalıdır.
• Kontrol muayenesine mutlaka gidilmelidir.

Hemen Başvurulması Gereken Durumlar

• Saatte bir pedi tamamen ıslatan yoğun kanama
• İri pıhtılar
• 38 derece üzeri ateş ve titreme
• Şiddetli, artan karın ağrısı
• Kötü kokulu akıntı
• Baş dönmesi, bayılma hissi

Riskler

Küretaj güvenli bir işlemdir, ancak her cerrahi girişim gibi riskleri vardır:

• Enfeksiyon: Uygun koşullarda nadirdir; antibiyotik ile önlenebilir.
• Rahim duvarında delinme: Nadir görülür.
• Aşırı kanama
• Rahim içi yapışıklık (Asherman sendromu): Özellikle tekrarlayan ya da agresif küretajlardan sonra görülebilir. Adet miktarında azalma ve gebe kalamama ile ortaya çıkar. Bu nedenle işlemin deneyimli ellerde ve gereğinden fazla tekrarlanmadan yapılması önemlidir.
• Rahim ağzında yaralanma

Her Zaman Küretaj Gerekir mi?

Hayır. Erken gebelik kayıplarında üç seçenek değerlendirilir:

1. Bekleme (izlem): Vücut çoğu zaman süreci kendiliğinden tamamlar. Uygun hastalarda tercih edilebilir.
2. İlaç tedavisi: Rahim kasılmalarını başlatarak boşalmayı sağlayan ilaçlar kullanılabilir.
3. Cerrahi (küretaj): Aşırı kanama, enfeksiyon bulgusu ya da diğer yöntemlerin başarısız olması durumunda.

Hangi yöntemin uygun olduğu; kanama miktarı, gebelik haftası, enfeksiyon bulguları ve hastanın tercihine göre birlikte kararlaştırılır.

Sık Sorulan Sorular

Küretaj kısırlık yapar mı?

Uygun koşullarda yapılan tek bir küretaj doğurganlığı genellikle etkilemez. Risk, tekrarlayan işlemlerde ve rahim içi yapışıklık gelişmesi durumunda artar. Bu nedenle işlem sonrası adet miktarınızda belirgin azalma fark ederseniz mutlaka bildirin.

Ne zaman tekrar gebe kalabilirim?

Fiziksel olarak genellikle bir iki adet döngüsü sonrasında gebelik denenebilir. Hekiminiz sizin durumunuza göre süre belirtecektir. Duygusal olarak hazır hissetmek de en az fiziksel iyileşme kadar önemlidir.

İşlem ağrılı mı?

Anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında ağrı hissedilmez. Sonrasında adet kramplarına benzer ağrı olabilir.

Düşük yaşadım, sebebi araştırılmalı mı?

Tek düşük çoğunlukla rastlantısaldır ve kapsamlı araştırma gerektirmez. İki ve üzeri düşükte ise nedene yönelik değerlendirme önerilir.

Özet

Küretaj, düşük sonrası, anormal kanamaların araştırılmasında ve rahim iç zarından doku alınması gereken durumlarda uygulanan yaygın bir işlemdir. Kısa sürer, genellikle aynı gün taburculuk sağlanır. Her durumda gerekli değildir; erken gebelik kayıplarında bekleme ve ilaç seçenekleri de değerlendirilmelidir. İşlem sonrası kontrol muayenesini aksatmayın.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tedavi seçeneğiniz için hekiminize danışınız.